Iconenmuseum Archangelos Mikhael kerk

De voormalige Grieks-orthodoxe kerk van Archangelos Mikhael herbergt nu het Iconenmuseum in Kyrenia. De grote collectie bevat een assortiment van exemplaren die zijn gered uit kerken in de omgeving.

De kerk werd gebouwd in 1860 en de klokkentoren, die je vanuit heel Kyrenia kunt zien, werd er 25 jaar later aan toegevoegd. Na een restauratie opende het in 1990 haar deuren als een Iconenmuseum. Dankzij de vrouwengalerij van de voormalige kerk, kunnen op drie verdiepingen van het museum tentoonstellingen worden gehouden.

Sint Joris en de Draak
De iconen die er te zien zijn bevatten een bijzondere lokale smaak in hun ontwerp. Desondanks zijn er geen aanwijzingen zijn gevonden waarmee kan worden bepaald uit welke kerk ze oorspronkelijk komen. De meest artistieke en opmerkelijke zijn de Saint luke met zijn emblematische os en de onthoofding van Johannes de Doper, dat een schril contrast vormt met het ‘feest van Herodes’ dat er net boven hangt. Helaas ontbreekt een icoon van de oecumenische concilie uit 843, die de kunstvorm weer deed opleven na een periode van iconoclasme.

Icoonkunst
Deze oude vorm van religieuze kunst was vroeger in alle kerken in Cyprus te zien. Een bezoekje naar het iconenmuseum geeft je een goed inzicht in de vaardigheid en het vakmanschap van de makers. Helaas werden veel iconen na 1974 uit de kerken geplunderd en werden ze op de zwarte markt verkocht. Naar schatting zijn er in totaal meer dan 20.000 iconen en tientallen fresco’s door gewetenloze plunderaars meegenomen uit Noord-Cypriotische kerken. Deze werden weer verkocht op de internationale kunstmarkt.

De omvang van het probleem werd pas onthuld in 1998, toen de Nederlandse kunsthandelaar Michel van Rijn zich liet informeren bij zijn voormalige zakenpartner Aydin Dikman. Dikman bleek een voorraad van mozaïeken, fresco’s en iconen met een gezamenlijke waarde van 40 miljoen dollar te bezitten. Daarop kocht van Rijn vier fresco’s van Dikman, die het Laatste Oordeel en de Boom van Jesse uitbeelden. Deze fresco’s werden in 1976 en 1979 al als vermist opgegeven door de Anthiponitis kerk in Cyprus, waarna er juridische processen in Nederland werden gestart om de vier iconen weer terug te krijgen. In december 1997 werden de fresco’s gerestaureerd en keerden ze eindelijk weer terug naar Cyprus.

Het Iconenmuseum bewaart lokale iconen die zijn gered uit het buitenland. Het is belangrijk dat deze kunstwerken beschermd blijven in hun thuisland Noord-Cyprus, zodat ook de toekomstige generaties ervan kunnen genieten.